AI-zichtbaarheid controleren: kunnen ChatGPT, Gemini en Perplexity je website vinden?

Kort antwoord: AI-zichtbaarheid controleren kan op twee manieren. Je kunt meten hoe vaak ChatGPT, Gemini of Perplexity je merk noemen (vragentest), of je kunt nagaan of AI-crawlers je pagina’s wel kunnen bereiken en lezen (technische check). Begin met de technische check: geen meetrapport helpt als een crawler is geblokkeerd of je tekst pas na JavaScript verschijnt. SEOgrinder doet die check gratis en zonder account. De vragentest doe je met de hand. Een garantie dat je wordt genoemd, geeft geen van beide.

AI-zichtbaarheid controleren: wat meet een check eigenlijk?

AI-zichtbaarheid betekent dat AI-assistenten als ChatGPT, Gemini of Perplexity je merk of je website in hun antwoorden noemen of linken. Een voorbeeld: iemand typt “Waar vind ik het beste ijs in Utrecht?” in een assistent. Heb je een ijssalon, dan wil je in dat antwoord voorkomen.

Wat je niet in de hand hebt, is belangrijk: welke bronnen een assistent gebruikt en wie hij noemt, bepaalt de aanbieder, niet jij. Daarom kan niemand een plek in het antwoord garanderen. Wie dat belooft, belooft iets wat hij niet in handen heeft. Wat je wel in handen hebt, zijn twee dingen: belemmeringen op je eigen site wegnemen en pagina’s aanbieden die zich goed laten citeren.

Een “AI-zichtbaarheidscheck” kan twee verschillende dingen zijn, en wie ze door elkaar haalt, pakt het verkeerde aan:

• Vermeldingen meten (mention tracking) stuurt een vaste lijst vragen (prompts) naar AI-assistenten en noteert of je merk of je adres in de antwoorden voorkomt. Het beantwoordt de vraag “Worden we genoemd?”. Er zijn gratis en betaalde tools voor, en je kunt het ook met de hand doen (stap 2).
• Gereedheid controleren kijkt naar je eigen website. Het beantwoordt “Kan een AI-systeem onze pagina’s ophalen en lezen?”. Dat is een technische vraag, en bij de meeste controles is het antwoord een duidelijk ja of nee: is de crawler toegestaan in de robots.txt, staat de tekst in de geleverde HTML, is de pagina indexeerbaar. Een gereedheidscheck vertelt je niet of een assistent je gaat noemen. Hij vertelt je of je de voor de hand liggende belemmeringen hebt weggehaald.

Beide zijn nuttig. Ze beantwoorden verschillende vragen, en de volgorde doet ertoe.

Waarom eerst de technische check

Drie gedocumenteerde feiten verklaren het:

• Zoeken in ChatGPT leunt op OAI-SearchBot. OpenAI stelt dat sites die OAI-SearchBot hebben uitgesloten, niet in de zoekantwoorden van ChatGPT worden getoond, al kunnen ze nog als navigatielink verschijnen. Een wijziging in de robots.txt kan ongeveer 24 uur duren voordat ze werkt. Bron: documentatie van OpenAI over zijn crawlers.
• AI-crawlers lezen meestal de HTML die ze krijgen. Uit een analyse van Vercel en MERJ van december 2024 bleek dat geen van de onderzochte grote AI-crawlers JavaScript uitvoerde, terwijl Googlebot (voor Gemini) en AppleBot dat wel deden. In de bronnen die we hebben bekeken, is de analyse niet herhaald. Lees haar dus als een sterke waarschuwing, niet als een blijvende wet. Bron: Vercel, The rise of the AI crawler.
• De AI-functies van Google hebben geen extra eisen. Google zegt dat er geen extra eisen zijn om in AI-overzichten of AI Mode te verschijnen, en ook geen speciale optimalisaties. Een pagina moet zijn geïndexeerd en met een snippet in Google Zoeken kunnen verschijnen. Bron: Google Search Central.

Samengevat: is de deur dicht, dan kan niemand lezen wat er in de kamer staat. Een trackingtool toont je een laag getal, maar vertelt niet dat je robots.txt de bot blokkeert of dat je pagina een lege schil is totdat er een script draait.

Stap 1: de technische check van je site

Deze controles bepalen of AI je site kan lezen:

Google noemt de eerste, vierde en vijfde rij rechtstreeks. Een pagina moet zijn geïndexeerd en met een snippet in Zoeken kunnen verschijnen, en als best practice hoort crawlen te zijn toegestaan in de robots.txt en door elke CDN- of hostinginfrastructuur. Ook interne links en belangrijke inhoud in tekstvorm noemt Google als basis.

Mogen de AI-crawlers op je pagina?

OpenAI en Anthropic scheiden training, zoeken en ophalen op verzoek van een gebruiker; Perplexity en Google verdelen het anders. Daarom is één User-agent-regel zelden genoeg. Elk kenmerk heeft zijn eigen effect:

Bronnen: OpenAI, Anthropic, Perplexity en Google. Aanbieders passen hun lijsten aan, dus controleer de pagina’s voordat je een regel overneemt.

Wie wel in zoekresultaten wil verschijnen maar niet wil dat zijn inhoud voor training wordt gebruikt, kan dat zo in de robots.txt uitdrukken. Dat is een keuze van de eigenaar, geen aanbeveling. Let op: Google-Extended gaat naast training ook over grounding in Gemini Apps en op Vertex AI, maar niet over Google Zoeken of AI-overzichten:

User-agent: GPTBot
User-agent: ClaudeBot
User-agent: Google-Extended
Disallow: /

User-agent: OAI-SearchBot
User-agent: Claude-SearchBot
User-agent: PerplexityBot
Allow: /

Let op: een crawler die een eigen groep vindt, volgt alleen die groep en negeert de groep met * (RFC 9309). Maak je een groep voor één bot, zet daar dan alle regels in die voor hem moeten gelden. Na een wijziging hebben de systemen volgens OpenAI ongeveer 24 uur nodig. Meer over de opzet lees je in robots.txt voor AI-crawlers.

Staat de tekst in de geleverde HTML?

Een analyse van Vercel en MERJ van december 2024 vond dat geen van de grote AI-crawlers JavaScript uitvoerde, terwijl Googlebot (voor Gemini) en AppleBot dat wel deden (Vercel). De analyse is ouder en in de door ons bekeken bronnen niet herhaald. Zie haar als een duidelijke waarschuwing. Een eenvoudige test: open je pagina in de browser, druk op Ctrl+U (Mac: Cmd+Option+U) en zoek in de bron naar een zin die je op de pagina ziet, bijvoorbeeld je openingstijden. Vind je hem niet, dan bouwt je pagina haar tekst pas in de browser op en ziet een crawler zonder JavaScript een lege schil. Hoe je dit verder test en verhelpt, staat in AI-crawlers en JavaScript.

Is de pagina indexeerbaar?

Google schrijft dat er voor AI-overzichten en AI Mode geen extra eisen en geen speciale optimalisaties zijn. Een pagina moet zijn geïndexeerd en met een snippet in Google Zoeken kunnen verschijnen; andere technische eisen zijn er niet. Als best practice noemt Google ook toegestaan crawlen in de robots.txt en bij de CDN of hoster, plus interne links waarmee de pagina te vinden is (Google Search Central).

Zo doe je de check met SEOgrinder

1. Open SEOgrinder, voer je adres in en start de analyse. Een account heb je niet nodig.
2. Open het tabblad AI-gereedheid.
3. Onder “Controles voor AI-agents” staan zeven punten: drie in de groep “Basis” (robots.txt, sitemap, regels voor AI-crawlers) en vier in de groep “Extra’s” (Content Signals, llms.txt, Markdown-versie, Link Headers). De extra’s zijn suggesties van afzonderlijke aanbieders, en zolang er een openstaat, zegt de tool dat ook: een effect op Google is niet aangetoond.
4. Voldane punten kun je uitklappen: je ziet de tekst die in je bestanden is gevonden. SEOgrinder haalt je site op onder zijn eigen naam, niet als GPTBot.
5. Met Agent-prompt kopiëren krijg je een opdracht voor je programmeerassistent. Bij een openstaand punt beschrijft de prompt wat je moet maken en hoe je het controleert; bij een voldaan punt vraagt hij het bestaande te controleren en alleen aan te passen wat niet klopt. De prompt zelf is Engelstalig.
6. Klik na de wijziging op Opnieuw controleren. Rapporten blijven maximaal 24 uur in de cache; deze knop forceert een nieuwe controle (een paar keer per uur).

SEOgrinder herkent ook pagina’s die hun interface pas in de browser opbouwen. Voor AI-crawlers die geen JavaScript uitvoeren, kan zo’n pagina leeg lijken.

Stap 2: de vragentest in ChatGPT, Gemini en Perplexity

Zijn de basispunten in orde, meet dan het resultaat. Daarvoor heb je geen betaalde tool nodig:

1. Schrijf tien vragen op die echte klanten zouden stellen. Voor de ijssalon bijvoorbeeld: “Waar vind ik het beste ijs in [stad]?”, “Welke ijssalon in [wijk] heeft veganistische smaken?” en “Is [naam van de ijssalon] op zondag open?”.
2. Stel elke vraag in ChatGPT, Gemini en Perplexity, telkens in een nieuwe chat.
3. Noteer in een tabel: datum, assistent, vraag, werd je genoemd (ja/nee), welke pagina’s werden als bron getoond, wie werd in plaats daarvan genoemd.
4. Herhaal de test eens per maand met dezelfde vragen.

Antwoorden verschillen van keer tot keer en van gebruiker tot gebruiker. Beoordeel daarom het verloop over meerdere rondes, niet één enkel resultaat. Test twee soorten vragen. Vragen zonder je naam (“Waar vind ik het beste ijs in Utrecht?”) laten zien of je wel wordt ontdekt. Vragen met je naam (“Is IJssalon Voorbeeld op zondag open?”) laten zien of de feiten over je kloppen. Dat zijn twee verschillende problemen: in het eerste geval ontbreekt bereik, in het tweede zijn gegevens onjuist of verouderd. Beide los je op verschillende plekken op. Heb je later volume nodig, dan kan een betaalde tracker dezelfde prompts automatisch laten draaien.

Stap 3: AI-zichtbaarheid vergroten met pagina’s die zich laten citeren

Zijn de belemmeringen weg, dan komt het op de inhoud aan. Google noemt als basis behulpzame, betrouwbare inhoud voor mensen. Voor een lokaal bedrijf betekent dat concreet:

• Feiten als tekst, niet als afbeelding. Naam, adres, openingstijden, aanbod en contactgegevens staan als gewone tekst op de pagina, niet alleen in een afbeelding of pdf.
• Eén antwoord per kop. “Openingstijden”, “Smaken”, “Route” zijn eigen secties. Onze inschatting, geen uitspraak van de aanbieders: korte, duidelijke zinnen zijn makkelijker over te nemen.
• Overal dezelfde gegevens. Onze inschatting, geen uitspraak van de aanbieders: tegenstrijdige openingstijden op de website en in andere vermeldingen kunnen een juist antwoord moeilijker maken.
• Een sitemap en interne links. Noem de sitemap in de robots.txt en link belangrijke pagina’s vanaf de startpagina, zodat crawlers de belangrijke pagina’s makkelijker vinden. Een garantie dat alles wordt gecrawld of geïndexeerd bestaat niet.
• Gestructureerde gegevens die bij de zichtbare tekst passen. Google eist ze niet voor de AI-functies. Onze inschatting, geen uitspraak van de aanbieders: ze helpen wel om gegevens eenduidig te beschrijven. SEOgrinder toont welke schematypen je pagina bevat en welke verplichte velden bij bekende typen ontbreken.

Een voorbeeld in JSON-LD voor onze ijssalon (schema.org kent het type IceCreamShop). Het staat in een script-element in de kop van de pagina, met de openingstijden in de vorm die Google ook voor lokale bedrijven documenteert:

<script type="application/ld+json">
{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "IceCreamShop",
  "name": "IJssalon Voorbeeld",
  "url": "https://www.voorbeeld-ijs.nl/",
  "address": {
    "@type": "PostalAddress",
    "streetAddress": "Voorbeeldstraat 1",
    "postalCode": "3511 AA",
    "addressLocality": "Utrecht",
    "addressCountry": "NL"
  },
  "openingHoursSpecification": {
    "@type": "OpeningHoursSpecification",
    "dayOfWeek": ["Monday", "Tuesday", "Wednesday", "Thursday", "Friday", "Saturday", "Sunday"],
    "opens": "11:00",
    "closes": "22:00"
  }
}
</script>

Veelgemaakte fouten

• Alles blokkeren na een schrik. Disallow: / voor alle bots haalt je ook uit zoekresultaten.
• GPTBot blokkeren om uit ChatGPT te verdwijnen. GPTBot gaat over training. Zoeken in ChatGPT gebruikt OAI-SearchBot, en elke instelling staat los van de andere.
• Een aparte groep die de gezamenlijke regels laat vallen. Een crawler die een eigen groep vindt, volgt die groep en negeert de groep met * (RFC 9309). Zet meerdere User-agent-regels boven één set regels, of herhaal de regels.
• Maar één keer testen. Eén enkele chat zegt weinig. Test meerdere assistenten en herhaal het.
• Een trackerscore lezen als bewijs van leesbaarheid. Een pagina die zonder JavaScript leeg is, kan toch uit andere bronnen worden genoemd, en een leesbare pagina kan toch worden genegeerd.
• llms.txt behandelen als rankinghefboom. Gary Illyes van Google zou hebben gezegd dat Google llms.txt niet ondersteunt, en John Mueller zei dat voor zover hij weet geen AI-systeem het gebruikt. Dit zijn berichten uit de tweede hand, zie Search Engine Roundtable. Het bestand is goedkoop toe te voegen, maar niet aangetoond. Meer lees je in Wat is llms.txt?.
• Beloften geloven. “Gegarandeerd op plek 1 in ChatGPT” kan niemand waarmaken.
• Een directe verandering verwachten. Geef crawlers ongeveer een dag na een aanpassing van de robots.txt.

Veelgestelde vragen

Is er een gratis tool om AI-zichtbaarheid te controleren?

Ja, van beide soorten. Er zijn gratis tools die laten zien of AI-platforms een merk aanhalen. SEOgrinder controleert of AI-systemen je site kunnen bereiken en lezen, gratis en zonder account. Zelf meten kan ook, met de vragentest uit stap 2.

Kan een tool garanderen dat ChatGPT mijn bedrijf noemt?

Nee. Niemand stuurt wat een assistent antwoordt. Je kunt technische belemmeringen wegnemen en pagina’s publiceren die het waard zijn om te citeren. Of een assistent jou noemt, beslist hij zelf.

Haalt het blokkeren van GPTBot me uit de antwoorden van ChatGPT?

Nee. GPTBot is de trainingscrawler. Zoeken in ChatGPT kan alleen sites tonen die OAI-SearchBot toestaan, en verzoeken van gebruikers lopen via ChatGPT-User.

Heb ik een llms.txt-bestand nodig?

Het is optioneel. Het kost weinig en SEOgrinder controleert erop, maar een effect op ranking of vermeldingen is niet aangetoond. Het vervangt nooit de robots.txt, een sitemap of pagina’s die echte vragen beantwoorden.

Hoe snel werken wijzigingen?

Na een wijziging van de robots.txt hebben OpenAI en Perplexity volgens hun eigen opgave tot ongeveer 24 uur nodig. Wanneer een assistent je daarna noemt, is niet te voorspellen.

Is AI-zichtbaarheid iets anders dan SEO?

Onze inschatting: voor de AI-functies van Google grotendeels niet, want Google schrijft dat de SEO-basis ook voor AI-overzichten en AI Mode blijft gelden. Voor ChatGPT, Claude en Perplexity bestaat zo’n uitspraak niet; zij hebben eigen crawlers met eigen regels (zie robots.txt voor AI-crawlers).

Welke check moet ik als eerste doen?

De gereedheidscheck. Kan een crawler je pagina niet ophalen, dan begint elke latere meting op nul.

Je volgende stap

Doe de gratis scan van je eigen site en open het tabblad AI-gereedheid. Staat een van de drie basispunten open, los dat dan eerst op, klik op “Opnieuw controleren” en begin pas daarna met de vragentest.